طبقه متوسط بارها و بارها توسط افراد مختلف جامعه، از رجال سیاسی و صاحبین کسب و کار گرفته تا افراد کوچه و خیابان استفاده میشود. همچنین در بحث های متفاوت، از رویدادهای مهم سیاسی مثل انتخابات گرفته تا افرادی که در تاکسی و مترو با یکدیگر تبادل اطلاعات میکنند، گنجانده میشود. اینکه دقیقا این عبارت به چه معنا میباشد و چه افرادی در این طبقه قرار دارند، در این مقاله به آن اشاره کردهایم. همچنین درباره مصرف گرایی، که بزرگترین صفتی است که به این دسته میدهند؛ نکات مهمی را گردآوری کردهایم . مهمترین نکتهی که قابل اشاره این است که عمده درآمد کسب و کارهای مختلف به دلیل وجود همین صفت از این قشر بزرگ جامعه میباشد.
دهک چیست و طبقه بندی چگونه انجام میشود؟
به طور کلی هر خانوار با توجه به میزان درآمد خود از شماره یک تا ده دهک بندی میشود. طبقه ضعیف دهک ۱ و ۲ جامعه میباشد. قشر متوسط رو به پایین در دهک ۳ تا ۵ قرار میگیرد و قشر متوسط رو به بالا هم از دهک ۵ تا ۷ میباشد. دهک ۷ تا دهک ۱۰ هم در طبقه غنی جامعه دسته بندی میشود.
طبقه ضعیف
طبقه ضعیف جامعه در دهک های پایین تر، به حدی دچار تنش در تامین نیازهای اولیه است که عملا زمان، ظرفیت فکر و توانایی برنامهریزی برای رشد و سرمایه گذاری را ندارد .در این شرایط، هدف وسیله را توجیه میکند و عمدتا به هر قیمتی این کار صورت میگیرد.
طبقه متوسط
مهمترین خصوصیت این طبقه از جامعه این است که هر کدام خواستههایی مثل دهک شماره بالاتر خود دارد، ولی از لحاظ درآمدی، مانند آنها نمیباشند. همچنین پس از بروز هر نوسانات قیمتی و ظهور هرگونه تورم، بیشترین ضربه به همین طبقه متوسط وارد میشود و سبک زندگی آنها را تحت تاثیر قرار میدهد.
طبقه غنی
این طبقه از جامعه، عملا خود را در سطح سایر طبقات نمیبیند و کنشی بسیار محدود در جامعه دارد. طبقه غنی به اتفاقات و چالشهایی که در جامعه حکم فرماست بیاعتنایی میکند و از نظر اجتماعی نیز فقط با هم طبقهایهای خود در ارتباط است.
مصرف گرایی چیست؟
قشر متوسط جامعه در هر دهک سعی بر این دارد مانند دهک بالاتر خود رفتار کند. مانند آنها خرید کند و خود را با آنها برابر نشان دهد. این تلاش با توجه به کمتر بودن حد توان درآمد، باعث به وجود آمدن مصرف گرایی در آنها میشود.
چند نمونه مضرات مصرف گرایی
شخصی میتواند ساعتی با برندی در رده متوسط، ولی اورجینال را بخرد. اما به جای آن ساعتی با برندی در رده لوکس، ولی تقلبی را ترجیح میدهد. مثال دیگری هم میتوانیم بیان کنیم. شخصی توان خرید موبایل در رده متوسط را دارد. اما برای خرید موبایل مدل بالاتر از طریق قرض کردن، وام گرفتن و یا روش های دیگر، خود را به زحمتی فرای توانش میاندازد.
نکات مهم درباره طبقه متوسط و پدیده مصرف گرایی
قبل از هر توضیحی لازم به ذکر است که مهمترین طبقه اقتصادی هر کشور، همین طبقه متوسط جامعه است. همچنین مصرف گرایی در ایران تنها برای همین قشر نیست. هر خانواری که در هر دهکی باشد میتواند مصرف گرا باشد.
عمده درآمد شرکت ها و برندها از طبقه متوسط جامعه است، زیرا بیشتر جمعیت هر کشور در این طبقه قرار دارد. در کشوری که قشر متوسط توان خرید بیشتری داشته باشد، اقتصاد بهتری دارد. اگر قدرت خرید و توان مالی این قشر از جامعه کم شود اقتصاد آن کشور رو به ضعیف شدن میرود. نیاز، توان و امید این طبقه در به ثمر نشستن برنامههای استراتژیک کسب و کارهای مختلف، بسیار تاثیرگذار است.
بازاریابی طبقه متوسط چگونه است؟
همان طور که اشاره کردیم، عمده جمعیت کشور در طبقه متوسط قرار دارند. به همین دلیل، نمیتوانیم این قشر را مورد هدف بازاریابی بسیاری از کسب و کارها قرار ندهیم. در این روزها که نوسانات قیمت بسیار بالاست و با توجه به بازار هدف هر کسب و کار، محصولات و خدماتی میتواند در سبد خرید خانوارها قرار داشته باشد که ضمن حفظ کیفیت خود، بتواند نیاز بازار هدف خود را شناسایی و استراتژی بازاریابی درست و بینقصی را پیاده سازی کند.
اگر بخواهیم در مورد آینده پیشبینی داشته باشیم و به نوعی فضای روزهای آتی را ترسیم کنیم، هر اندازه که پیش بینی آینده از آن چیزی که به وقوع میپیوندد منحرف باشد و از انواع خطاهای شناختی رنج ببرد، لازم است که بیشتر بر این حوزه و نیاز این طبقه باشد و بتواند برای طبقه متوسط چشم اندازی به وجود آورد.
چگونه بازاریابی را آغاز کنیم؟
پیش بینی تحلیل گران بیشتر بیان میکند محصولات و خدماتی که در قیمتگذاری، موثرتر وارد میشوند، میتوانند در بازارها حضور پیدا کنند و به حضور خود ادامه دهند. همچنین در شرایط اقتصادی رکود تورمی، همواره تحلیلگران بر محافظهکاری و حفظ جریانهای درآمدی تاکید میکنند.
استراتژی حداقل قیمتی و رویکردی محافظه کارانه، باعث میشود که ادامه فعالیت به تار مویی بسته باشد. این ریسک بالا ممکن است حتی نابودی کسب و کار را در پی داشته باشد و این استراتژی تا حدودی برای کسب و کارهای مختلف وجود دارد. اما حوزه خدمات اگر در زمان مناسب اصلاحاتی انجام ندهد، سریعتر حذف خواهد شد و قشر متوسط حتی به قیمت کمکردن سطح رفاه خود، از خدماتشان فاصله خواهند گرفت.
روش پیشنهادی گلاویژ
گلاویژ پیشنهاد بهتری برای شما دارد. مواردی چون انضباط مالی و بودجهبندی در چارچوبی واقعی را پیشنهاد میکنیم. در بودجهبندی حتما سهمی برای نوآوری، تحقیق و توسعه در نظر گرفته باشید. این سهم از بودجه شرکت نقش مهمی را برای حضور در بازار رقابتی فراهم میکند. هرچه بازار رقابتیتر و جنگ قیمتی بیشتر باشد، اتفاقا لازم است فعالان در نوآوری، سرمایهگذاری منطقیتری انجام دهند. همچنین عرضه محصول یا خدمات در قیمت رقابتی و یا داشتن شرایط فروش بهتر، که طبقه متوسط در شرایط رکود هم بتواند آن را خریداری کند. دور شدن از تحقیق و توسعه و عدم استفاده از تکنولوژیهای روز مانند وب سایت و شبکه های اجتماعی، ریسک از بین رفتن کسب و کار را بیشتر خواهد کرد.
برندهای لوکس و شبه لوکس
بسیاری از برندهایی که به عنوان لوکس میشناسیم، باز هم افراد در طبقه متوسط را مورد توجه خود قرار میدهند. مثالهایی که میتوانیم بیان کنیم، فروش اقساطی موبایل آیفون در آمریکا، یا طرح فروش های متنوع خودروسازان مشهوری مانند مرسدس بنز در سر تا سر دنیا! نحوه فعالیت برندهای لوکس متفاوت میباشد. آنها محصولات خود را به صورت تک فروشی، نقدی و با قیمت بسیار بالایی به فروش میرساند. (مانند بوگاتی، ورتو و…)
نوع دیگری از فعالیت برندها نیز وجود دارد. این روش بیشتر در برندهای چینی استفاده میشود. این برندها با الگو برداری و کپی کردن از شرکتهای برتر، سعی در فروش محصولات و خدمات خود دارند. استراتژی این برندها این است که طبقه متوسط را تحت تاثیر قرار دهند. همچنین مصرف گرایی را در طبقه متوسط افزایش می دهد. ولی در بحث کیفیت، این کجا و آن کجا؟!
جمع بندی
طبقه متوسط بهعنوان مهمترین قشر اقتصادی هر جامعه، بیشترین تاثیر را بر بازار و اقتصاد دارد. این طبقه با درآمدی محدود، تمایل دارد مشابه طبقات بالاتر رفتار کند که منجر به مصرفگرایی میشود؛ پدیدهای که میتواند تبعات مالی و اجتماعی گستردهای به دنبال داشته باشد. کسبوکارها برای بقا در بازار باید نیازهای این قشر را بشناسند، استراتژیهای بازاریابی هدفمند طراحی کنند و بر تحقیق، توسعه و قیمتگذاری هوشمند تمرکز داشته باشند.
خدمات بیزینس کوچینگ شرکت گلاویژ به کسبوکارها کمک میکند تا با تحلیل دقیق بازار، مدل اقتصادی خود را بهینه کنند. این خدمات بیزینس کوچینگ با تمرکز بر بودجهبندی، نوآوری و توسعه پایدار، مسیر رشد را برای شرکتها هموار میسازد. گلاویژ در خدمات بیزینس کوچینگ از ابزارهای روز و رویکردهای واقعگرایانه برای رقابت مؤثر بهره میبرد.
سوالات متداول
1. طبقه متوسط جامعه دقیقاً به چه کسانی اطلاق میشود؟
طبقه متوسط شامل خانوارهایی است که از لحاظ درآمدی در دهکهای ۳ تا ۷ جامعه قرار دارند. این افراد نه جزو دهکهای فقیر به شمار میآیند و نه در طبقه غنی قرار دارند، اما خواستهها و سبک زندگی آنها اغلب به دهکهای بالاتر تمایل دارد که همین موضوع، آنان را به سمت مصرفگرایی سوق میدهد.
2. مصرفگرایی در طبقه متوسط چه تاثیری بر اقتصاد دارد؟
مصرفگرایی در طبقه متوسط باعث افزایش تقاضا برای کالاها و خدمات میشود و نقش مهمی در گردش مالی بازار دارد. از آنجایی که این طبقه بیشترین جمعیت را در بسیاری از کشورها تشکیل میدهد، الگوهای مصرف آنها مستقیماً بر فروش، سودآوری و حتی بقای برندها و کسبوکارها اثرگذار است.
3. چرا طبقه متوسط بیشترین هدف بازاریابی برندها قرار دارد؟
طبقه متوسط بزرگترین بازار هدف برند ها است، زیرا از یک سو جمعیت زیادی را شامل میشود و از سوی دیگر، تمایل بالایی به ارتقای سبک زندگی دارد. این قشر همواره در تلاش است تا مشابه دهکهای بالاتر رفتار کند، حتی اگر به قیمت قرض یا کاهش بودجههای ضروری باشد.
4. رابطه بین مصرفگرایی و نوسانات اقتصادی برای طبقه متوسط چیست؟
در شرایط تورم و نوسان اقتصادی، طبقه متوسط بیشترین آسیب را میبیند. کاهش قدرت خرید باعث میشود افراد این قشر برای حفظ ظاهر یا سبک زندگی قبلی، به مصرفگرایی ناپایدار روی بیاورند که اغلب با افزایش بدهی و فشار مالی همراه است.
5. برندهای لوکس چگونه طبقه متوسط را هدف قرار میدهند؟
برندهای لوکس با ایجاد طرحهای فروش اقساطی یا نسخههای سادهتر محصولات خود، حس تعلق به طبقه بالا را به قشر متوسط القا میکنند. این تاکتیکها باعث افزایش تمایل به خرید کالاهای لوکس، حتی در میان افرادی میشود که بودجه کافی ندارند، و مصرفگرایی را تشدید میکند.
6. استراتژی بازاریابی موثر برای جذب طبقه متوسط چیست؟
یک استراتژی بازاریابی موفق برای طبقه متوسط باید شامل قیمتگذاری منطقی، حفظ کیفیت، پیشنهاد فروش جذاب و حضور پررنگ در کانالهای دیجیتال باشد. برندهایی که نیاز و توان خرید این قشر را درک کرده و بر نوآوری، تکنولوژی و خدمات مناسب تمرکز میکنند، شانس بیشتری برای موفقیت دارند.
7. چه راهکارهایی برای کنترل مصرفگرایی در طبقه متوسط پیشنهاد میشود؟
راهکارهایی مانند آموزش مالی شخصی، ارتقاء فرهنگ خرید مسئولانه، ترویج کیفیت بهجای ظاهر برند، و بودجهبندی منطقی میتواند به کاهش مصرفگرایی کاذب در طبقه متوسط کمک کند. همچنین کسبوکارها نیز باید بر ارزشآفرینی واقعی تمرکز کنند، نه صرفاً تحریک احساسات برای فروش بیشتر.
8. چرا کاهش قدرت خرید طبقه متوسط برای اقتصاد نگرانکننده است؟
طبقه متوسط موتور محرکه اقتصاد است. کاهش قدرت خرید این قشر، به معنای افت تقاضا در بازار، کاهش درآمد برندها و کاهش مالیاتهای دریافتی دولت است. در بلندمدت، تضعیف طبقه متوسط میتواند به رکود اقتصادی و افزایش نابرابری اجتماعی منجر شود.
