امروزه مبحث اکثر روان شناسان و گروه هایی که به رشد معنوی و فردی افراد کمک می کنند، در مورد عزت نفس و بالا بردن عزت نفس است. بحث ها و اختلاف هایی در مورد عزت نفس وجود دارد؛ ولی منشا رشد، ترقی و یا حتی تباهی انسان به عزت نفس آن بر می گردد.
وقتی به دوران کودکی خود برگردید، کمی فکر کنید و مرور خاطرات کنید؛ به این نکته واقف می شوید که خانواده و نحوه ی تربیت آن ها چقدر بر روی عزت نفس شما تاثیر گذاشته اند. مدرسه، معلمان و محیطی که در آن رشد کرده اید، بزرگ شده اید و یاد گرفته اید، چه نقش بسزایی در عزت نفس شما داشته اند.
تاثیرات عزت نفس در زندگی
ما در دنیایی رشد کردیم و زندگی می کنیم که تلفیقی از لذت و درد است. از کودکی تا به این سن، طعم لذت و درد را بسیار چشیده ایم. همهی ما آرزوی یک زندگی زیبا، توام با عشق و موفقیت را داریم؛ که تمام این ها در یک جمله خلاصه می شود: عزت نفس.
تا به حال شده، وقتی که کار اشتباهی انجام می دهید و یا کاری را برخلاف میل دیگران انجام داده اید؛ ولی خودتان مایل به انجام آن بوده اید، بابت آن خودتان را سرزنش کنید؟
آیا برایتان اتفاق افتاده وقتی کار خوبی انجام داده اید، زمانی که به آن فکر می کنید، احساس خوبی داشته و به خودتان افتخار کنید؟
منظورم از پرسیدن این سوال ها این است که ما با همین موضوعات به ظاهر کوچک که در تمام مراحل زندگی برای همه ی انسان ها اتفاق افتاده، چقدر به روح و روانمان آسیب زده ایم و یا برای بالا بردن عزت نفسمان به خودمان کمک کرده ایم.
عزت نفس در کودکی
تمام رفتارهایی که ما در بزرگسالی انجام می دهیم؛ به دوران کودکی ما برمی گردد. این تجربه برای خیلی از شماها اتفاق افتاده، زمانی که کودک بودیم اگر اقوام و آشنایان می خواستند ما را ببوسند ولی ما نمی گذاشتیم، پدر و مادرمان ناراحت می شدند؛ یا زمانی که با دوستانمان مشغول بازی بودیم و دوست نداشتیم اسباب بازی هایمان را با آن ها سهیم شویم ولی مجبورمان می کردنند این کارها را انجام دهیم؛
و موارد مشابه این ها که مجبور به انجام کارهایی می شدیم که رضایت قلبی نداشتیم و فقط از روی ترس، اجبار و … انجام می دادیم. در تمام این دوران به ما یاد می دادند که مخالفت نکنیم و خواسته هایمان را اعلام نکنیم ولی نمی دانستند که چقدر در پایین آوردن و شکل گیری عزت نفس ما تاثیر دارند.
نمی دانستند با بزرگ شدن ما و قرار گرفتن در یک دنیای بزرگ تر، نداشتن عزت نفس و یا نیاموختن نه گفتن به دیگران چه آسیب هایی را متحمل می شویم. داشتن عزت نفس در ساختن یک زندگی آرام و موفق نقش بسیاری دارد که از همان دوران کودکی، در درون ما شکل می گیرد. این که به فرزندانمان یاد بدهیم خودشان و یا همان خود واقعیشان را دوست داشته باشند؛ به آن ها بیاموزیم که اگر اشتباه می کنند، خودشان را سرزنش نکنند و برای رفع آن مشکل تلاش کنند، تمام این ها در عزت نفس خلاصه می شود.
نقش عزت نفس در خودآگاهی
عشق الهی هر لحظه، درون همهی انسان ها وجود دارد و در تمام جوانب زندگی این عشق را تجربه کرده ایم. البته خداوند در تمام کتب دینی فرموده اند: برای رسیدن به عشق حقیقی که عشق خداوند متعال است، باید خودتان را بشناسید و همان گونه که هستید به خودتان عشق بورزید. منشا تمام دوست داشتن ها به عزت نفس بر می گردد.
ریشهی تمام بدی ها و خوبی هایی که در محیط اطراف، برای ما پیش می آید را باید درون خودمان جستجو کنیم. تمام کاستی ها و نقض هایی که در محیط پیرامونمان می بینیم ابتدا، درون ما رشد می کنند. پس ابتدا باید منبع نور، عشق یا سیاهی و تیرگی را درونمان جستجو کنیم و هر زمان که آگاه شدیم و پذیرفتیم که خودمان را با تمام کاستی ها و خوبی ها بپذیریم که همان شناخت عزت نفس درونمان است؛ در این صورت خدا و نور الهی را خواهیم یافت.
داشتن زندگی موفق
برای این که یک زندگی موفق و شاد داشته باشیم و یا برای این که در شغلمان و محیط کاریمان یک ارتباط درست و موفق داشته باشیم، داشتن عزت نفس نقش بسیار مهمی دارد. اگر در دوران کودکی به ما یاد نداده اند که چطور عزت نفس داشته باشیم و یا خیلی وقت ها ما را به خاطر اشتباهاتمان سرزنش و یا باز خواست کرده اند و عزت نفس ما را خدشه دار کرده اند؛ اکنون هم برای داشتن یک عزت نفس بالا و داشتن یک زندگی ایده آل دیر نشده است. گذشته را فراموش کنید و سعی کنید برای به دست آوردن عزت نفس و موفقیت تلاش کنید، آموزش ببینید و با کسب مهارت های لازم، انگیزه و اعتماد به نفس لازم را به دست بیاورید.
راه های لازم برای داشتن عزت نفس بالا
ابتدا برای این که عزت نفس بالا داشته باشید و به موفقیت برسید باید مسئولیت تمام ناکامی ها، شکست ها و اتفاقاتی که حال شما را خراب کرده است بپذیرید. قبول کنید که فقط خودتان مسئول تمام آن اتفاقات بوده اید و نه کسی دیگری.
سپس برای داشتن یک زندگی و یا کار ایده آل هدف گذاری کنید. افرادی که هدف نداشته باشند، انگیزهی کافی برای موفقیت هم ندارند در نتیجه عزت نفس پایینی خواهند داشت. خودتان را با تمام ویژگی های منفی و مثبت، با تمام اشتباهاتی که انجام داده اید، بپذیرید. برای خودتان ارزش قائل شوید و به خودتان احترام بگذارید.
گاهی با خریدن یک کتاب یا دعوت کردن خودتان به یک قهوه، به خودتان احترام گذاشته اید و عزت نفستان را بالا برده اید. لباس های زیبا بپوشید و مرتب ظاهر شوید. ارزش ها و عقایدی که حالتان را خوب می کنند و احساس خوبی به شما می دهد را زیر پا نگذارید و پایبند باشید. نه گفتن را یاد بگیرید. دیگر این که نظرتان را با همکار یا شریک زندگیتان در میان بگذارید و در مورد آن به بحث و گفتگو بپردازید. از طرد شدن و این که فکر کنید با صحبت کردن و اختلاف نظر، همکار یا شریک زندگیتان را از دست می دهید، نترسید و عزت نفس خودتان را بالا ببرید.
انکار نکنید
این که شما عزت نفس پایین دارید را انکار نکنید؛ بپذیرید و برای داشتن اعتماد به نفس لازم تلاش کنید. عزت نفس در درون ما همانند یک سایه عمل می کند و همه جا و در هر شرایطی در زندگی ما نقش دارد. در تمام مراحل زندگی، از کودکی تا بزرگسالی تاثیری در زندگی ما دارد. عزت نفس در انتخاب دوست خوب یا یک شغل مناسب، در انتخاب همسر و داشتن یک زندگی زناشویی موفق نقش دارد. در واقع افرادی که عزت نفس بالایی دارند، اعتماد به نفس بالا،قدرت تصمیم گیری و ریسک پذیری بالایی هم خواهند داشت.
از این که توانایی های خودشان را محک بزنند، اینکه طعم موفقیت یا شکست را در زندگیشان بچشند، هراسی ندارند. به خودشان فرصت رسیدن به آرزوهایشان را می دهند. با افراد موفق و دوستان جدیدی ارتباط برقرار می کنند که برای رسیدن به اهداف و آرزوهایشان کمکشان می کنند و از پذیرش اعتماد به نفس و خود حقیقیشان هراسی ندارند.
کلام آخر
همانطور که گفتیم عزت نفس همانند سایه ای در تمام مراحل زندگی همراه ما است و برای این که ما را به موفقیت یا تباهی بکشاند و یا برای کسب مهارت و داشتن اعتماد به نفس، نقش مهمی دارد.
اگر مادر یا پدری هستید که این مطالب را مطالعه می کنید و یا همسر و معلمی هستید که در تربیت آیندگان نقشی دارید، سعی کنید از راه و روش پدر یا مادرانتان استفاده نکنید. از همان کودکی به فرزندانتان داشتن عزت نفس بالا و پذیرش خودشان را آموزش دهید. به آیندگان مان، فرزندانمان یاد بدهیم که در هر شرایطی خودشان را بپذیرند و دوست داشته باشند.
نظر و عقاید خودشان را با دیگران به اشتراک بگذارند. به آن ها یاد بدهیم که همیشه نباید مورد تایید دیگران قرار بگیرند و این اختلاف نظر و سلیقه دلیل بر این نیست که دوست داشتنی نیستند و یا راه و اهدافشان غلط است. همه ی انسان ها با تمام عقاید و اختلاف نظرها مورد احترام و قابل ستایش هستند. این که با عقاید و با اهداف ما همسو نیستند؛ دلیل بر بد بودن آن ها نیست.
در جهانی که سرعت تغییرات بیشتر از هر زمان دیگریست، آنچه باعث تمایز افراد و کسبوکارهای موفق میشود، نه فقط مهارتهای فنی یا سرمایه مالی، بلکه درک عمیق از خود، عزت نفس بالا و قدرت تصمیمگیری آگاهانه است.
ما در شرکت گلاویژ باور داریم که پیشنیاز هر موفقیت پایدار، خودشناسی، خودباوری و مسئولیتپذیری شخصی است. به همین دلیل، یکی از خدمات کلیدی ما در مسیر رشد و توسعه فردی و حرفهای افراد و تیمها، خدمات بیزینس کوچینگ (Business Coaching) است.
در جلسات کوچینگ گلاویژ، به شما کمک میکنیم:
- عزت نفس خود را در محیط کاری و تصمیمگیریهای کلیدی بازسازی و تقویت کنید
- با شناخت بهتر از ارزشها، باورها و الگوهای ذهنی خود، تصمیمهای مؤثرتری بگیرید
- خودتان و تواناییهایتان را به رسمیت بشناسید و با شجاعت، مسئولیت کامل مسیرتان را بپذیرید
- مهارت «نه گفتن»، تعیین مرزهای سالم و ساختن هویت مستقل حرفهای را یاد بگیرید
اما ماجرا فقط به رشد درون ختم نمیشود…
اگر میخواهید عزت نفس فردیتان را به برند شخصی یا سازمانی تبدیل کنید، گلاویژ در کنار شماست:
- با خدمات برندینگ شخصی و سازمانی، به شما کمک میکنیم تا صدای منحصربهفردتان را در بازار پیدا کرده و دیده شوید
- با دیجیتال مارکتینگ و تبلیغات هدفمند، این صدا را به گوش مخاطبانتان میرسانیم تا آنچه هستید را، همانطور که شایستهاش هستید، ارائه دهید
گلاویژ فقط یک ارائهدهنده خدمات نیست؛ یک همراه آگاه برای ساختن مسیر حرفهای و انسانی شماست. فرقی ندارد در نقطه شروع باشید یا سالها تجربه پشت سر گذاشته باشید؛ اگر آمادهاید تا در مسیر رشد واقعی قدم بگذارید، ما اینجاییم تا در کنارتان باشیم.
سوالات متداول
1. عزتنفس چیست؟
عزتنفس به معنای ارزش و دیدگاهی است که نسبت به خود داریم. این باورها و نظرات درباره خودمان شکل میگیرند و تغییر آنها اغلب دشوار است. به عبارت دیگر، عزتنفس را میتوان معادل اعتماد به نفس دانست. میزان عزتنفس شما تعیین میکند که چقدر خود را میپذیرید و برای خود ارزش قائل هستید.
2. چرا عزتنفس اهمیت دارد؟
داشتن عزتنفس سالم اهمیت زیادی دارد زیرا باعث افزایش اعتماد به تواناییهای فردی میشود، تصمیمگیری بهتر را تسهیل میکند و فرد را قادر میسازد با چالشها بهصورت مقاوم و موثر مواجه شود. همچنین عزتنفس بالا به ایجاد روابط مثبت، تعیین مرزهای سالم و دنبال کردن اهداف بدون ترس از شکست کمک میکند.
3. عزتنفس چه تأثیری بر زندگی ما دارد؟
عزتنفس بر فرآیند تصمیمگیری، کیفیت روابط، سلامت روانی و کلیت رفاه فرد تأثیرگذار است. افرادی که عزتنفس مثبت و سالمی دارند، انگیزه بیشتری برای پذیرش چالشها و پیشرفت شخصی دارند زیرا به تواناییهای خود ایمان دارند.
4. چه عواملی بر عزتنفس ما تأثیر میگذارند؟
عزتنفس تحت تأثیر باورهای فرد درباره شخصیت، تواناییها، نقاط قوت و ضعف خود و انتظاراتی است که از آینده دارد. همچنین نظرات و پیامهایی که از اطرافیان دریافت میکنیم میتواند نقش مهمی در شکلگیری عزتنفس ما داشته باشد.
5. آیا سرگرمیها میتوانند عزتنفس را بهبود ببخشند؟
سرگرمیهای لذتبخش و مفید باعث افزایش عزتنفس، اعتماد به نفس و سلامت جسمی و روانی میشوند. کشف سرگرمیهای جدید، بهویژه فعالیتهایی که میتوان در خانه انجام داد، به شما کمک میکند مهارتهای تازه بیاموزید، با افراد جدید ارتباط برقرار کنید و در زندگی شخصی و حرفهای خود پیشرفت کنید.
6. چگونه میتوان عزتنفس خود را حفظ و تقویت کرد؟
- نقاط قوت خود را بشناسید و روی آنها تمرکز کنید؛ هر فرد در زمینهای مهارت دارد، مانند آشپزی، آواز خواندن، حل معما یا دوستی.
- روابط سالم و مثبت ایجاد کنید.
- با خودتان مهربان و بخشنده باشید.
- یاد بگیرید به طور قاطعانه نیازها و خواستههای خود را بیان کنید.
- مهارت گفتن «نه» را تقویت کنید.
- چالشهای جدید برای خود تعریف کنید و به آنها پایبند باشید.
